بیش فعالی یك اختلال رفتاری شایع است كه حدود 8 تا 10 درصد از كودكان پیش دبستانی به آن مبتلا هستند.

احتمال ابتلا به این اختلال در پسران 3 برابر بیشتر از دختران است، اما علت این تفاوت هنوز ناشناخته است.

مطالعات فراوانی روی نقش عوامل تغذیه ای در ایجاد بیش فعالی كودكان انجام شده است كه نتایج برخی از آنها را مرور می‌كنیم.

اسید‌های چرب ضروری

برخی از اسیدهای چرب كه در بدن ساخته نمی‌شوند، ولی در حفظ سلامت انسان نقش حیاتی به عهده دارند، اسیدهای چرب ضروری نامیده می‌ شوند. اسیدهای چرب ضروری عبارتند از: اسیدهای چرب امگا-3 ، امگا-6 و آراشیدونیك.

مغز انسان حدود  6درصد چربی دارد كه اسیدهای چرب امگا-3 سهم بیشتری را به خود اختصاص داده است. یكی از نقش‌های مهم اسیدهای چرب ضروری، ارتباط و انتقال بین سلول‌های مغز است. اسید چرب امگا -3 كه برای رشد و عملكرد مغز ضروری است ممكن است رفتار، حافظه و كمبود‌های رفتاری و شخصیتی را بهبود بخشد.

بهترین منبع اسید‌های چرب امگا -3 ، ماهی‌های آزاد مثل سالمون، ساردین، میگو و شاه ماهی است و منابع اسید‌های چرب امگا-6، كنجد ، تخمه كدو تنبل و تخمه آفتابگردان هستند. دیگر منابع اسید‌های چرب ضروری (امگا- 3 و امگا- 6 ) آجیل‌ها، لوبیای سویا ، روغن بادام زمینی و روغن زیتون است.

روی

مطالعات یافته‌های مختلف ارتباط بین كمبود روی و بیش فعالی را نشان داده است، به طوری كه سطح سِرُمی‌ روی در كودكان مبتلا به بیش فعالی به طور قابل توجهی پایین تر از كودكان طبیعی بوده است.كمبود روی در كودكان مشكلاتی از قبیل خشونت، كج خلقی، گریه‌های زیاد، بیزاری و نفرت و ناتوانی در تمركز را ایجاد می‌ كند.

گوشت، ماكیان،‌ شیر و محصولات لبنی 80 درصد كل میزان روی غذایی را تشكیل می‌ دهند. سایر گوشت‌ها، جگر، پنیر، غلات سبوس دار، لوبیای خشك، مغزها و محصولات سویا نیز منابع نسبتا خوب روی هستند.

كلسیم

كمبود كلسیم ممكن است بیش فعالی را به وجود آورد. بنابراین می‌ توان با تنظیم یك برنامه غذایی مناسب حاوی كلسیم نظیر شیر، پنیر، نان، بستنی، ماست، سبزیجات برگ سبز مانند كلم، برگ‌های سبز شلغم یا مكمل‌های كلسیم، این كمبود را بر طرف كرد.

شكر

یافته‌های برخی از مطالعات نشان داده اند كه مصرف شكر ممكن است سطح آدرنالین را در كودكان به میزان 10 برابر افزایش دهد. بنابراین این نتایج بیانگر ارتباط مستقیم بین ‌رفتارهای خشونت آمیز با دریافت بالای شكر است.

ویتامین‌های گروه B

كمبود ویتامین‌های گروه B در كودكان بیش فعال شایع است. نتایج یك مطالعه روی 27 كودك مبتلا به بیش فعالی نشان داد كه مصرف روزانه 200 تا 300 گرم فسفاتیدیل سرین به مدت 2 ماه منجر به بهبودی قابل توجهی -92درصد- در ظرفیت یادگیری و رفتاری آنان شده است.

منیزیم

نتایج برخی از بررسی‌ها نشان داده اند كه كمبود منیزیم در كودكان بیش فعال وجود دارد، به طوری كه با دریافت منیزیم بیش فعالی در آنان به میزان قابل توجهی كاهش یافته است.

منابع غذایی منیزیم عبارتند از : مغزها، حبوبات، غلات آسیاب نشده و نیز سبزیجات برگ تیره و شیر.

آلرژی‌های غذایی

آلرژی‌های غذایی می‌ توانند باعث بروز نشانه‌هایی از بیش فعالی شوند. از مواد غذایی که باعث آلرژی می شوند می توان شكر، شكلات،‌ تخم مرغ،گندم،‌ رنگ‌ها، طعم دهنده‌ها، ‌افزودنی‌ها و ذرت را نام برد.

اگر این مواد غذایی را تا 2 هفته حذف كنیم، بعد از 2 هفته هر 2روز در میان می‌ توانیم به غذای كودك هر كدام را اضافه كنیم. به‌وسیله حذف كردن این مواد از برنامه غذایی و بازگرداندن آن بعد از مدتی می‌ توانید تشخیص دهید كه آیا كودكتان نشانه‌هایی از بیش فعالی دارد یا خیر؟

البته باید گفت که در حال حاضر حذف این مواد از برنامه غذایی كودكان آسان نیست، زیرا به راحتی در دسترس كودكان است.

توصیه‌های تغذیه ای برای كودكان مبتلا به بیش فعالی

- رژیم كم شكر، پرهیز از خوردن قندهای ساده و شیرینی‌ها

- استفاده بیشتر از پروتئین‌ها مثل مرغ، تخم مرغ، گوشت قرمز

- حذف یا كاهش مواد غذایی آلرژی زا مثل: بادام زمینی، تخم مرغ، شكلات، پنیر، شكر، گندم، ‌سویا، گیلاس، آلبالو، توت فرنگی، كشمش، ‌نوشابه‌ها، هلو، آلو، پرتقال، بیسكویت، سیب، توت، گوجه فرنگی، خیار، آدامس، سس، آب لیمو، كنسروها، مربا، ترشی، كمپوت‌ها، قهوه و چای .

- درمان كمبودهای تغذیه ای و استفاده از مكمل‌های غذایی

- حذف یا كاهش افزودنی‌های خوراكی و رنگ‌های مصنوعی مثل : بادام بو داده ، ادویه‌های معطر ، آب نبات‌ها، كیك‌ها، دسرها، غلات صبحانه و نوشابه‌ها

- استفاده از منابع غذایی حاوی امگا- 3 مانند ماهی ،‌ روغن زیتون و گردو در برنامه غذایی روزانه

- استفاده از میوه و سبزی تازه

- حذف غذاهای سرخ شده

- محدودیت مصرف فرآورده‌های لبنی

- حذف كاكائو، شكلات‌های حاوی قهوه و نسكافه،‌ نوشابه‌های رنگی، چیپس و پفك

- افزایش مصرف آب

به نقل از تبیان

فرا رسیدن ماه مهربانی و مهرورزی ماه عطوفت و صمیمیت و یکرنگی بر شما مبارک باد .

نقش اوليا در پيروزي تحصيلي فرزندان(1)

تاييد يادگيري

1- فرزندان شما در مورد نشان دادن احساس خويش نسبت به مدرسه به والدين اتکا دارند. بگذاريد آنها بدانند که مدرسه از نظر شما  لذت بخش است.

2- رفتن به مدرسه خود يک «کار» است. فرزند شما نياز به تشويق دارد. براي اينکه او کار خويش را به بهترين صورت انجام دهد ، بايد از علاقه و توجه شما نسبت به آن کار کاملاً مطمئن باشد. 

3- براي تنظيم وقت انجام تکاليف و گفتگوهاي خانوادگي طرح بريزيد. اين طرح‌ها نقش با اهميتي در بهبود کار درسي و ايجاد نظام فکري صحيح و آموزش تجزيه و تحليل مسايل دارند.

4- فرزندان خود را در بحث‌هاي خانوادگي شرکت دهيد. وقتي آنها عضوي براي برنامه‌هاي خانوادگي باشند. انگيزه لازم را براي فکر کردن و يادگيري به دست خواهند آورد. توجه داشته باشيد که فرزند شما از گفتگوهاي سر ميز غذا بيش از تمام مدت روز در مدرسه مطلب مي‌آموزد.

5- به خاطر داشته باشيد که ايجاد فضاي مناسب جهت يادگيري و آموزش در خانواده بستگي به طرز فکر و رفتار اعضاي خانواده دارد. نه به ثروت و دارايي آنها و يا موقعيت شغلي.

فرزندان خود را محترم بشماريد.

1- بگذاريد هر کدام  از فرزندان شما خودش باشد. لذا از مقايسه با ساير فرزندان و دانش‌آموزان سخت پرهيز کنيد.

2- با در نظر گرفتن فرزندتان به عنوان يک انسان روش مثبتي را در يادگيري يا تغيير رفتار او اتخاذ نماييد.

3- کمک کنيد تا از طريق تاييد و تصويب شما، او براي خود حرمت و احترام کسب نمايد و مرحله به مرحله آن را تقويت نماييد.

4- روزانه به هر فرزند خود به طرز انفرادي توجه و رسيدگي کنيد.

5- همکاري مدرسه و معلم راهنما را نسبت به فرزندتان جلب نماييد.

فرزند خود را در مسير موفقيت قرار دهيد.

1- توجه داشته باشيد که موفقيت و شکست براي کودکان مي‌تواند مانند نردباني باشد که وقتي شروع مي‌شود تا آخرين پله ادامه پيدا مي‌کند.

2- موفقيت در يک زمينه، توفيق در زمينه‌هاي ديگر را به دنبال دارد. فرزندتان را کمک کنيد که اين را بداند و براي موفقيت تلاش کند.

3- حتي المقدور سعي کنيد، کودک شما از آغاز در نردبان موفقيت گام بردارد. در صورتيکه احساس ضعف در مورد درس يا دروسي از فرزندتان مشاهده نموديد با تماس‌هاي مستمر با مسئولين آموزشي مدرسه و نظارت مثبت بر عملکرد فرزندتان زمينه ي موفقيت را فراهم نماييد.

4- فرزندتان را کمک کنيد تا مدرسه ي خود را به يک محيط شادي تبديل کند.

5- توجه داشته باشيد که اثر دوستان فرزند شما در موفقيت‌هاي آموزشي کاملاً محسوس است پس ضمن هماهنگي با معلم راهنماي کلاس در اين خصوص از دانش‌آموزان موفق کمک گرفته شود.

6- موفقيت يک روياي دور نبوده و مي‌توان به آن دست يافت.

کمک کنيد تا فرزندتان به مسير موفقيت برگردد.

1- بزرگ‌ترين عامل موفقيت تحصيلي فرزند شما کيفيت مناسب انجام تکاليف روزانه مي‌باشد. در اين مورد توجه، نظارت و ايجاد انگيزه شما در فرزندتان بسيار موثر است. پس سعي کنيد فرزند شما به اين کار عادت کند.

2- مواظب عواملي که مانع يادگيري هستند باشيد.

3- وقتي مشکل بسيار پيچيده و فني باشد، از افراد متخصص کمک بخواهيد.

4- در صورتيکه بنا به ضرورت از معلم خصوصي استفاده مي‌شود، معلم خصوصي بايد ضمن تقويت روحيه شيوه‌هاي مناسب و کاربردي را همراه با آموزش به کار گيرد.

تمرکز حواس

1- کمک کنيد تا کودکان شما براي هر کاري که انجام مي‌دهند، تمرکز حواس داشته باشند.

2- به دانش‌آموزان کلاس‌هاي ابتدايي کمک کنيد تا براي کارهاي در دست اجراي خود تمرکز حواس داشته باشند.

3- دانش‌آموزان دوره راهنمايي و دبيرستان را تشويق کنيد تا آگاهانه نسبت به بهبود روش مطالعه و يادگيري خود اقدام نمايند.

ترس از شکست را کاهش دهيد

1- فقدان هماهنگي عضلاني در دانش‌آموزان دوره دبستان و حتي راهنمايي مي‌تواند سبب ايجاد ترس از شکست در نوشتن، بازي و ساير مطالب باشد.

2- والدين بايد فرصت‌هايي براي کودک فراهم آورند که بدون دست پاچگي و ترس، شکست را به تجربه بگذارند.

3- وقتي به کودک مسئووليت خيلي زيادي مي‌دهيد نگراني او گسترش پيدا مي‌کند. اگر مسئوليت بسيار اندک باشد کودک وابسته و تابع بار مي‌آيد. بين اين دو راه يک محوطه وسيع و پهناور وجود دارد که کودکان در آن شاد و موفق و آرام مي‌باشند. و اين همان روابطي است که والدين بايد براي دست‌يابي به آن کوشش کنند.

4- اعمال پيش‌بيني شده مي‌تواند ترس مزمن از درس جواب دادن را بر طرف کند.

5- داشتن نقشه و طرح براي کارها و رفع اشکال به موقع و جبران گذشته‌ها جايي براي احساس ترس باقي نمي‌گذارد.

6- نقش والدين در عدم ايجاد اضطراب در کودکان و احساس ايمني بخشيدن بسيار مهم است. به اين نقش عملاً توجه کنيد.

 ادامه دارد...

                                                                                                                         به نقل از تبیان